Wat is waardevolle jongerenparticipatie?

Een vraagstuk dat jongeren raakt, kan niet zonder jongeren worden opgelost. Toch gebeurt dat nog vaak: beleid wordt ontwikkeld vanuit volwassen logica. Zoals alles wat op je afkomt na je 18de verjaardag. Door jongeren mee te laten ontwerpen, ontstaat beleid, dienstverlening en verandering die wél aansluit op hun leefwereld. Dat maakt oplossingen effectiever, beter gedragen en toekomstbestendiger. Met als belangrijkste effect: Jongeren krijgen dezelfde kansen en mogelijkheden en krijgen vertrouwen in organisaties, diensten én zichzelf.

Voor dienstverleners – zoals gemeenten of uitvoeringsorganisaties – heeft het goed betrekken van jongeren drie grote voordelen.

1. Ten eerste: je voorkomt dat je investeert in oplossingen die niet werken omdat ze simpelweg niet passen bij de realiteit of de leefwereld van jongeren. Jongerenparticipatie zorgt voor effect en efficiëntie.
2. Ten tweede: je krijgt toegang tot inzichten die anders onzichtbaar blijven. Jongeren zien dingen die professionals niet meer zien; zij ervaren de fricties in systemen het eerst. Je beleid of dienstverlening wordt dus robuuster en vollediger.
3. Ten derde: je bouwt aan langdurige relevantie. Onze samenleving is grotendeels ontworpen door en voor volwassenen. Als we willen dat systemen duurzaam blijven aansluiten op nieuwe generaties, moeten jongeren structureel invloed krijgen op hoe die systemen worden ingericht en verbeterd.

Waardevolle participatie doet iets met jongeren. Ze ervaren dat hun stem ertoe doet, ontdekken hun eigen invloed en leren vaardigheden waarmee ze verder kunnen. In hun opleiding, in hun werk en in hun leven. Dat begint vaak klein: meedenken over een ontwerp, een test uitvoeren, een visuele keuze maken. Maar juist in die momenten gebeurt iets groters. Jongeren zien dat ze de wereld mede vorm kunnen geven, dat hun ideeën waardevol zijn en dat verandering niet alleen iets is van volwassenen.

Via jongerenparticipatie leren jongeren door te doen. Ze krijgen een veilige ruimte om te experimenteren, fouten te maken, opnieuw te proberen en nieuwe talenten te ontdekken. Een stille jongere die weinig zegt in een gesprek, kan ineens opbloeien tijdens het tekenen van een prototype. Een jongere die normaal moeite heeft met school, kan in een ontwerpsessie laten zien hoe scherp hij of zij problemen kan analyseren. Zo zorgt jongerenparticipatie voor een nieuwe kans voor zelfontwikkeling.

Via jongerenparticipatie ervaren jongeren wat zeggenschap en eigenaarschap is, en nemen dat hun hele leven mee in hoe zij handelen en keuzes maken. Ze ontmoeten andere jongeren, vergroten hun leefwereld en empathie, krijgen meer begrip voor de maatschappij en ontdekken dat ze meer kunnen dan ze dachten. Dit versterkt de sociale cohesie, verbetert democratische vaardigheden in de gemeenschap en verkleint de afstand tussen jongeren, hun omgeving en de overheid.