Het effect van je werk op de maatschappelijke verandering die je nastreeft
Maatschappelijke impact
Maatschappelijke impact is de blijvende verandering die een project, organisatie of beleid teweegbrengt voor mensen, gemeenschappen of de samenleving als geheel. Het gaat niet om wat een organisatie doet, maar om wat er daadwerkelijk verandert. Denk aan minder eenzaamheid, meer kansengelijkheid, een betere leefomgeving of een hogere kwaliteit van leven. Maatschappelijke impact kan zowel positief als negatief zijn en is vaak pas zichtbaar op de langere termijn.
Het woord ‘Impact’ wordt vaak, en op veel verschillende manieren gebruikt. De effecten waarover gesproken wordt zijn soms meetbaar, dan weer onzichtbaar en soms pas na jaren duidelijk. Wat bedoelen wij precies als we het hierover hebben?
Waarom willen we maatschappelijke impact?
Maatschappelijke impact helpt om verder te kijken dan activiteiten, cijfers of goede bedoelingen. Uiteindelijk draait het niet om hoeveel projecten zijn uitgevoerd of hoeveel mensen zijn bereikt, maar om de vraag of het leven van mensen daadwerkelijk is verbeterd.
Door te kijken naar maatschappelijke impact verschuift de aandacht van doen naar veranderen. Dat helpt overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven om betere keuzes te maken, effectiever samen te werken en te investeren in oplossingen die op de lange termijn echt verschil maken.
Juist bij complexe maatschappelijke vraagstukken, zoals de energietransitie, zorg, kansengelijkheid of leefbaarheid, is dat essentieel. Zulke uitdagingen vragen niet alleen om actie, maar vooral om inzicht in welke aanpak daadwerkelijk werkt en voor wie.
Maatschappelijke impact op straat en systeem
Bij Afdeling Buitengewone Zaken streven we met al ons werk naar positieve impact op niveau van zowel de straat als het systeem. Met de straat bedoelen we de context waarin we ons werk letterlijk doen, de direct betrokkenen en de interactie met hen.
Systeemimpact gaat voor ons over het effect op het systeem in bredere zin, een bredere groep mensen, met meer organisaties en vaak op langere termijn. Dit uit zich bijvoorbeeld in nieuw beleid, ander gedrag of nieuwe samenwerkingen.
Het is voor ons belangrijk dat we op verschillende niveaus impact hebben. We willen voorkomen dat we ons alleen met beleidsverandering bezighouden zonder dat de mensen waar het uiteindelijk voor bedoeld is iets van ons werk merken. Andersom willen we ook niet werken aan oplossingen die het individuele en tijdelijke karakter van onze betrokkenheid niet overstijgen.
Maatschappelijke impact voorbeeld
Met de Lobby werken we aan een verandering in het systeem van jeugddetentie, waar verschillende spelers een rol spelen, patronen soms vastgeroest zijn en wetgeving een bepalende factor is. Tegelijkertijd is het voor ons essentieel dat de direct betrokken jongeren en samenwerkingspartners ook een positief effect ervaren van ons handelen.
Positieve en negatieve maatschappelijke impact
“Niet iedere verandering is een verbetering, zoals de duif zei toen zij uit het net raakte en in het pasteitje terecht kwam.” – Charles Haddon Spurgeon
Social design is voor een groot deel leren en experimenteren. We hebben een beoogd doel dat aan het begin van een traject wordt vastgelegd, maar weten niet wat de uitkomst zal zijn. Deze open insteek maakt dat we het vraagstuk zelf centraal stellen in plaats van de middelen die we gebruiken. Tegelijkertijd brengt het vernieuwende karakter van de ontwikkelde uitingen of interventies mogelijk ook onbedoelde (neven-)effecten met zich mee.
Bovendien kan er een blinde vlek ontstaan. Omdat wij tijdelijk onderdeel zijn van de systemen die we willen veranderen, zijn de effecten al snel subjectief geladen. Wat voor ons een wenselijke verandering is, is dat misschien voor een ander niet.
Dat is de reden dat we altijd zoveel mogelijk andere perspectieven betrekken bij het opstellen van onze doelen, het tussentijds reflecteren op de mate waarop we daaraan voldoen en wat er verder nog moet gebeuren.
Maatschappelijke impact voorbeeld
Met ons onderzoek naar de Gouden Koets richtten we ons duidelijk op de toekomst van het rijtuig. We informeren de keuze die hierover wordt gemaakt. Tegelijkertijd hebben we met de installatie talloze gesprekken gevoerd die voor de gesprekspartners zelf ook waardevol waren.
Hoe realiseer je maatschappelijke impact?
Maatschappelijke impact ontstaat zelden vanzelf. Vooral bij complexe maatschappelijke vraagstukken is samenwerking tussen verschillende partijen nodig.
Veel succesvolle projecten hebben een aantal kenmerken gemeen:
- de doelgroep wordt vanaf het begin betrokken;
- oplossingen worden samen ontwikkeld en getest;
- beleid sluit aan bij de dagelijkse praktijk;
- er wordt geleerd en bijgestuurd tijdens het proces;
- organisaties werken over domeinen heen samen.
Bij complexe vraagstukken is het belangrijk om niet alleen vanuit beleid of cijfers te werken, maar ook vanuit de ervaringen van de mensen die dagelijks met het vraagstuk te maken hebben.
Maatschappelijke impact meten door reflectie
Het is niet onze insteek om met ‘harde’ metingen de directe resultaten van onze impact te ‘bewijzen’. De focus ligt voornamelijk op het vergroten van onze impact door grip te krijgen op onze activiteiten en de effecten die ze hebben.
Wij reflecteren om die reden samen met de partijen die daar een goede kijk op hebben op de effecten van onze activiteiten en op hoe we dat effect in de toekomst verder kunnen vergroten. Zo worden we ons tijdig bewust van eventuele blinde vlekken en benutten we een breed perspectief om na te denken over hoe we stap voor stap verder werken aan verandering. Die reflectie doen we met mensen die direct betrokken zijn bij het project en met partijen die vanuit hun ervaring en expertise een goede kijk hebben op het bredere systeem.
Bureau voor maatschappelijke impact
Afdeling Buitengewone Zaken werkt aan maatschappelijke impact door verandering van binnenuit te ontwerpen. We geloven dat duurzame oplossingen alleen ontstaan wanneer beleid, uitvoering en de leefwereld van mensen met elkaar verbonden worden. Daarom combineren we ontwerpend onderzoek, burgerparticipatie en experimenten in de praktijk om samen te ontdekken wat werkt. Dit doen we niet vanuit een standaardaanpak, maar met maatwerk dat past bij de mensen, de plek en het vraagstuk.
Contact
Meer weten? Praat verder met Jop Japenga.
