Social Design

Social design is een vakgebied waarbij nieuwe perspectieven ontwikkeld worden voor complex maatschappelijke vraagstukken.

Wat is Social Design?

Ontwerpers zijn van oudsher vindingrijke makers. Objecten, producten en steden, met innovatieve materialen en originele processen ontwikkelen ontwerpers een nieuwe kijk op vormgeving, gebruik of levensstijl. Social design werkt anders dan je waarschijnlijk tot nu toe van ontwerpers gewend bent. Het ontwerpproces is bij social design namelijk zo ingericht dat uiteindelijk sociale verandering plaatsvindt. Social design is daarmee een type ontwerp dat de rol en verantwoordelijkheid van de ontwerper in het hart van de maatschappij plaatst. Door die positie voegt social design waarde toe aan menselijk welzijn en de maatschappij an sich. 

Je kent vast wel van die complex maatschappelijke vraagstukken waarin ambtenaren compleet vastlopen, bewoners verstokt zijn geraakt en bedrijven geen verdienmodel zien? In zulke situaties zijn social designers als een vis in het water. Ze brengen alle belanghebbenden en betrokkenen samen, leggen de vinger op de zere plek en duwen soms door totdat ze weten waar de pijn vandaan komt. Kortom, ze zetten vaste processen in gang en brengen vruchtbare perspectieven waarmee belanghebbenden geactiveerd worden. Zo vinden we social designers terug in projecten rondom complex maatschappelijke vraagstukken zoals eenzaamheid, schuldproblematiek, mensenhandel en probleemwijken.



Social Design door Afdeling Buitengewone Zaken, bekijk het project voor Next Economy

Waarom heet het dan design?

Social design volgt net als alle andere ontwerp-werkvelden een ontwerpproces en gebruikt daarbij ontwerpmethoden en middelen. Zo worden de belangen en behoeften van alle belanghebbenden grondig in kaart gebracht aan de hand van gebruikersonderzoek en vinden interventies met prototypes plaats in de échte situatie om spelenderwijs (aan de hand van Design Thinking) te achterhalen welke nieuwe perspectieven wel of juist niet kansrijk zijn.  

Ondanks dat een social designer aan hetzelfde vraagstuk werkt als een ambtenaar, benadert ze het met een andere mindset. Een social designer vormt aannames om in experimenten en heeft geen belang binnen het vraagstuk waardoor alle belanghebbenden gelijkwaardig worden behandeld. Daarnaast weet ze het vraagstuk juist open te breken door continu disruptieve ontwerpen te introduceren. Zulke ontwerpen zijn mediumvrij; zo kan het blijken dat er nood is aan een socialere winkeliersvereniging, een nieuw type opzet van bewonersbrieven of juist een verbeterde wetgeving om wijkinitiatieven te realiseren. De social designer doet er alles aan om daarin te ondersteunen en rake perspectieven te achterhalen.



Social Design door Afdeling Buitengewone Zaken, bekijk het project voor de Gemeente Rotterdam

Waar staat social design nu?

Sociaal maatschappelijke vraagstukken zijn er al sinds het ontstaan van de mensheid. Elke tijd kent hierin zijn eigen methode om sociale veranderingen (zoals gedragsverandering) plaats te laten vinden. De afgelopen jaren ontstaat telkens meer bewustzijn dat sociaal maatschappelijke vraagstukken niet meer van bovenaf opgelost kunnen worden omdat belangen te onoverzichtelijk zijn geworden en methoden te eenzijdig. Social design is een jong ontwerpgebied: social designers zijn pas sinds enkele jaren het werkveld aan het ontwikkelen en organisaties ontdekken nog altijd hoe ze effectief met social designers kunnen samenwerken.

De projectmatige aanpak hoe organisaties normaliter vraagstukken proberen op te lossen blijkt niet de manier hoe je social design het beste tot haar recht laat komen. Sociale impact laat zich vaak lastig meten en ervaren zodra het in een presentatievorm op de bestuurstafel moet komen. De uitdaging waar het werkveld voor staat is om voorbij te gaan aan projecten en nieuwe werkvormen te ontwikkelen waarin social design échte impact heeft. Samen met andere social design bureaus en ontwerpers ontwikkelen we momenteel het vakgebied. Geïnteresseerd? Volg dan de Social Design Showdown en de Social Design Summit.



Social Design door Afdeling Buitengewone Zaken, bekijk het project voor de het RIEC Limburg

Afdeling Buitengewone Zaken - Social design bureau

Als social design bureau worden we door ingeschakeld om vastgelopen of complexe vraagstukken op sociaal niveau aan te pakken. Wijkproblemen, zoals schulden of sociale achterstand, gebrek aan identiteit, mantelzorg, de instortende huizenmarkt, of juist nieuwe mogelijkheden; de opkomende deeleconomie, duurzaam ondernemen, versoepeling van regelgeving. Het vergt een aanpak die ook wel reframing genoemd wordt; het inzetten van ontwerp denken om lastige, in dit geval sociale, vraagstukken aan te pakken. Moeten we pleiten voor hogere straffen voor zakkenrollers of moeten we doorstroom van toeristen op kritieke situaties beter ontwerpen? Welke diensten en gedragingen komen hierbij kijken?

Om te beginnen duiken we in de context, en gaan samen met de betrokkenen op zoek naar oplossingen die niet alleen op maat gemaakt zijn, maar die ook draagvlak vinden: het systeem kan autonoom lopen en wordt eigendom van de community. Door verschillende ontwerpvoorstellen aan de verschillende belanghebbenden voor te leggen bewegen we naar oplossingen die wél werken.

Het blijft niet bij mooie ontwerpvoorstellen: binnen aanzienlijke tijd hebben we met een hands-on aanpak de ideeën omgezet in nieuwe initiatieven die in gebruik worden genomen binnen de doelgroepen.

Meer weten? Bekijk onze aanpak hier.